Woordenboek voor den manufacturier

Ik ben dol op talige naslagwerkjes en specialistische woordenboeken. Voor een habbekrats sloeg ik er tijdens de kerstvakantie weer een paar op de kop, waaronder het Woordenboek film, fotografie en acoustiek (Ne-Eng/Eng-Ne), Pioneers verklarend woordenboek HiFi-Nederlands en Kortaf. 7500 afkrt. Maar mijn mooiste aanwinst is toch wel het Woordenboek voor den Manufacturier. Stofnamen en vakuitdrukkingen, samengesteld door J.J. Bonthond (J.B. Wolters, Groningen 1947).

Met dit oude boekje gaat voor mij een heel nieuwe wereld open. Door het op een willekeurige plek open te slaan rijg ik telkens weer een nieuwe ketting aan stoffige termen. Ik begin bij: ‘Labedisten – Polsmouwen of  Mitaines, die op Walcheren en Zuid-Beveland tegen de koude gedragen worden. De naam is afkomstig van de godsdienstige boetprediker Jean de la Badie, die in 1666 te Middelburg predikte tegen de “onzedige gewoonte” der Zeeuwse vrouwen, korte mouwen te dragen.’

Van mitaines heb ik wel eens gehoord, maar laat ik de term toch even opzoeken: ‘Mitaines (Frans) – a. Wanten; b. ajour handschoenen, in de 19e eeuw gedragen, die de vingers onbedekt lieten.’

Deze omschrijving leidt natuurlijk naar: ‘Ajouré (Frans) = met kleine openingen; opengewerkt. Kamgaren (kaardgaren) japonstof met op sommige plaatsen weggelaten ketting- en inslagdraden, waardoor blokken ontstaan.’

Nu kan ik kamgaren, kaardgaren, japonstof, kettingdraad en inslagdraad gaan opzoeken. Het lijkt wel of dit woordenboek een kluwen aan lemmata is, die tezamen uiteindelijk één lange draad zullen vormen.

Het woordenboek is intensief gebruikt. Voor veel ingangen staat een kruisje of vinkje met potlood of pen. Maar op één pagina vind ik in de kantlijn gepriegeld: ‘Gekken en dwazen schrijven hun namen in boeken en op glazen!’ Dat dit niet de eigenlijke uitdrukking is, weet ik. Maar hoe zat het ook weer: bevat het spreekwoord oorspronkelijk nou het woord ‘deuren’ of ‘muren’? Gelukkig heb ik tijdens de kerstvakantie een mooi spreekwoordenboekje uit 1962 op de kop getikt.

 

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *